Terug naar boven

Voorwoord

Change layout to 2 columns

Gerard van Olphen, bestuursvoorzitter van APG Groep, is niet iemand die graag op zijn handen zit. Hij wil actief meewerken aan de modernisering van het pensioenstelsel. Ook wil hij deelnemers van de pensioenfondsen nog beter voorzien van heldere informatie over hun inkomen nu, straks en later. APG heeft alles in huis wat hiervoor nodig is: de kennis, de data en zeer gedreven medewerkers.

 
Het is een onwerkelijke tijd.
‘Om stil van te worden. De maatschappij ziet zich in 2020 door het coronavirus geconfronteerd met een onwerkelijke situatie vol onzekerheid. Juist in zo’n onzekere periode is het van cruciaal belang dat er bepaalde zekerheden zijn waar mensen op kunnen rekenen: elektriciteit, water, licht, medische hulp. Maar ook de financiële infrastructuur, het betalingsverkeer, en dus ook het pensioen. Door dezelfde dienstverlening te bieden als altijd, dragen we bij aan het vertrouwen dat er in een situatie als deze nodig is in de maatschappij.

Op dit moment (medio maart 2020) werkt 95% van de APG-medewerkers vanuit huis. Als het goed is merken onze fondsen, hun deelnemers en werkgevers hier weinig van. Ik ben trots op hoe de APG-medewerkers omgaan met de nieuwe realiteit en hoe de processen doordraaien. Ik realiseer me dat het voor iedereen een lastige tijd is.

Door deze crisis is het nieuwe pensioencontract niet minder belangrijk geworden, maar wel minder urgent. Daar waar het kan, zullen we op de achtergrond zaken uitzoeken, alternatieven verkennen en varianten doorrekenen. Zodat, als de tijd daar is, we ook op dit vlak niet hebben stilgezeten.’

De rest van het verslag is geschreven voor de uitbraak van het coronavirus.

Het zijn ook roerige tijden in pensioenland.
'Er gebeurt ontzettend veel, ja, ook bij APG. Eindelijk is er een pensioenakkoord. Dat is belangrijk. Maar laten we het niet overdrijven, want de afspraken gaan vooral over de AOW. Over de pensioenen gaan de sociale partners en de overheid nog contracten sluiten. Dat gebeurt in de loop van dit jaar.'
 
Waarom komen er nieuwe contracten? 
'Omdat het huidige pensioenstelsel niet houdbaar is. Het is gebaseerd op de arbeidsverhoudingen uit de jaren vijftig en zestig, toen het gewoon was om 40 jaar bij één baas te werken. Bovendien groeit de verhouding tussen jong en oud scheef. Ook de rente die je krijgt op geld dat je opzijzet is laag, dat levert te weinig op. Kortom, het pensioen gaat duurder worden, daar moeten we rekening mee houden. Tegelijkertijd moeten we de onderliggende principes van solidariteit, risicodeling en verplichtstelling om te sparen voor later wel bewaken, maar dan in een eigentijdse vorm. Er zijn echt nieuwe afspraken nodig.'

Dan gaat het hele stelsel dus op de schop?
‘Er gaat van alles veranderen, maar als het aan APG ligt, blijven die drie principes die ik zojuist noemde overeind. Met z’n allen delen we de beleggingsrisico’s en ook het risico dat we het pensioen langer moeten uitkeren omdat we ouder worden. En het stelsel kan bestaan omdat het verplicht is om geld voor je pensioen opzij te leggen. Collectief sparen voor de oude dag is een groot goed voor de samenleving, dat levert altijd meer op, en is een stabiliserende factor voor de Nederlandse economie. Wat er verandert, is nu nog niet duidelijk. Zo kan het zijn dat we uitgaan van een vaste inleg in plaats van een vaste uitkering, zoals we tot nu toe gewend zijn. Of dat we verschuiven van pensioendoel – bijvoorbeeld 70% van het gemiddelde loon – naar pensioenambitie. Dat betekent dat de verwachte uitkering kan variëren in hoogte, en dat hangt weer af van de beleggingsresultaten en van de groei van de economie.’

De minister ziet vooralsnog af van het verlagen van pensioenen. Worden de problemen zo niet op de lange baan geschoven?
'Het is van belang dat er een nieuw pensioenstelsel komt. Een stelsel dat past in deze tijd. In de pensioensector is inderdaad een soort neiging tot uitstel van problemen. Soms is dat goed, want we zijn immers een langetermijnindustrie; we hoeven dus niet op dagkoersen te reageren. Maar de samenleving vraagt nu echt wel om een ander stelsel. Dit verdient prioriteit. Het uitstel van de verlaging is eigenlijk alleen gerechtvaardigd als we er tegelijkertijd voor zorgen dat dat nieuwe stelsel er komt. Het is echt noodzakelijk om met nieuwe contracten de pensioenmarkt tot leven te brengen, om die opnieuw uit te vinden. APG wil en kan daar een bijdrage aan leveren en er oplossingen voor aandragen. Wij denken dat het beter is om de sociale partners binnen bepaalde randvoorwaarden de tijd te geven om het eens te worden over het nieuwe pensioencontract en daarmee voorlopig af te zien van verlagingen. Op allerlei fronten denken we hierover actief mee.’

Wat betekent dat voor de deelnemers?
'Welke variant er ook uit de bus rolt, welke contracten er ook worden afgesloten – we zien dat er meer verantwoordelijkheid komt te liggen bij de deelnemers zelf. Mensen moeten daaraan wennen. Ons standpunt is dat goede voorlichting meer dan ooit nodig is. De deelnemers moeten zelf zicht en grip krijgen op hun inkomen, nu en straks. Misschien is het verstandig om nu al te gaan sparen of juist af te lossen op je huis, misschien blijf je tot je 70ste werken en kun je maar beter van baan wisselen of een opleiding volgen. Wij zijn ons bedrijf helemaal op die deelnemersbehoefte aan het afstemmen, zodat onze klanten - de pensioenfondsen - nog duidelijker, eenvoudiger en completer kunnen communiceren met hun deelnemers. Wat niet altijd makkelijk is, want niet iedereen zit op informatie over zijn pensioen te wachten. En toch wil je weten of je op koers ligt. Uiteindelijk wil iedereen het leven blijven leiden waaraan hij gewend is geraakt. We hameren er al een hele tijd op dat we veel meer moeten uitleggen wat er aan de hand is en wat er eventueel in de toekomst kan gebeuren.’

Hulp zal hard nodig zijn... 
'Deelnemers krijgen meer verantwoordelijkheid en die gaat gepaard met een hoop extra onzekerheid. Maar zij zijn vaak niet geïnteresseerd in pensioenen of kunnen er gewoonweg niet mee omgaan. Een belangrijk speerpunt is dus deelnemers en werkgevers helpen om goede keuzes te kunnen maken. Hier zetten we ons samen met de pensioenfondsen vol voor in.'

APG is daarvoor de aangewezen partner?
‘Ja, wij werken in het belang van de pensioenfondsen. Wij beheren het vermogen, het geld van de mensen die we aan de telefoon hebben. We hebben ook de rol van vertrouwde gids en zijn er om inzicht te bieden in de opgebouwde pensioenrechten. Daar hebben we al allerlei producten en programma’s voor ontwikkeld, zoals de online dienst Helder Overzicht & Inzicht, maar we zijn er nog lang niet. We gaan verder met het maken van apps en gaan nog meer werk maken van individuele aandacht. Ons werk staat in het teken van het vergroten van de pensioenwaarde voor deelnemers. We ambiëren een lagere gemiddelde prijs per deelnemer én een zo hoog mogelijk extra rendement en Net Promoter Score.'


Maar de waarde van de pensioenen voor de deelnemer blijft altijd voorop staan?

'Vanzelfsprekend, we stoppen zoveel mogelijk van de afgedragen euro's in de pensioenen voor de deelnemers. Dus wij moeten zorgen dat we niet te veel geld uitgeven, dat we goede beleggingsresultaten behalen en dat deelnemers en werkgevers de juiste keuzes kunnen maken op basis van de juiste informatie.'

Het gaat om veel geld. Dat brengt ook maatschappelijke verantwoordelijkheid met zich mee.
'We kijken niet alleen naar risico en rendement, maar ook naar wat een bedrijf doet aan milieu, arbeidsomstandigheden, diversiteit en mensenrechten. Waar mogelijk oefenen we als aandeelhouder invloed uit. We zijn wereldwijd toonaangevend als actieve belegger. Uiteindelijk willen we via onze beleggingen ook bijdragen aan de VN-ontwikkelingsdoelen, bekend als de SDGs. Een van die doelen raakt het hart van ons werk: armoede bestrijden. In essentie gaat het daar bij pensioenen om; die zijn er ook om armoede te voorkomen. Het pensioen stelt mensen in staat om na hun arbeidzame leven ook een normaal leven te leiden. In Nederland wordt wel gemopperd over het pensioen, maar samen met Luxemburg heeft Nederland de laagste armoede onder de ouderen.'

Hoe doet APG het zelf op het gebied van duurzaamheid?
'De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat we nog wel wat kunnen verbeteren. Als we dezelfde normen hanteren die we voor ondernemingen gebruiken waarin we beleggen, doen we het niet goed genoeg. Ik denk bijvoorbeeld aan mobiliteit: we reizen zowel in Nederland als in het buitenland nog te veel tussen onze kantoren. In elk geval komt de samenvoeging van de Amsterdamse kantoren dichterbij: binnen anderhalf jaar gaan we naar één modern, energieneutraal pand bij station Sloterdijk. Dat is niet alleen goed voor het milieu, we zijn ook miljoenen minder kwijt aan huisvesting. Maar er blijft werk aan de winkel: we zijn simpelweg nog niet duurzaam genoeg. Adel verplicht.'

Hoe ging het op de andere fronten met APG in 2019?
‘Hoewel het per pensioenfonds verschilt, zijn over de gehele linie de kosten per deelnemer gedaald, en daarover zijn de pensioenfondsen zeer te spreken. Dat is in het belang van de deelnemers, want hoe lager onze kosten zijn, hoe meer geld we inzetten voor de pensioenen. We plukken de vruchten van enkele reorganisaties, die ons wendbaarder en efficiënter hebben gemaakt. 

We zien het als onze opdracht om iedere deelnemer het pensioen te geven waar hij of zij recht op heeft. De kwaliteit van onze data en de juistheid van informatie is hierbij van essentieel belang. Veruit de meeste informatie in onze systemen klopt. Er zijn echter onjuistheden in sommige van onze data ontdekt. Die corrigeren we uiteraard, want deze fouten raken mensen. We werken er dan ook hard aan om dit op te lossen en in de toekomst te voorkomen.

Wat betreft de beleggingen zijn de rendementen in absolute zin ongekend hoog. We zijn er dit jaar echter niet in geslaagd beter te presteren dan de gehele markt, wat altijd ons doel is. De performance in een aantal beleggingsklassen viel tegen. Maar er is gelukkig ook veel goed nieuws. Ik ben erg blij dat de deelnemerstevredenheid bij de meeste pensioenfondsen sterk groeit: de deelnemers zijn positief over hoe we ze te woord staan, over de toegankelijkheid van de website, over onze dienstverlening. En financieel hebben we een sterk jaar gedraaid, we kunnen de aandeelhouders een mooi dividend uitkeren. Het is wel jammer dat we het jaar hebben moeten afsluiten met het afscheid van Jaap van Manen; die heeft zich vanwege persoonlijke omstandigheden teruggetrokken als commissaris.’

Is APG ook tevreden over de verkoop van verzekeraar Loyalis aan a.s.r.?
'We hebben een verschillende strategische focus; we kunnen beter los van elkaar verder. APG wil zich primair richten op de pensioenen, en een verzekeringsbedrijf past daar niet echt meer bij. En Loyalis heeft bij a.s.r. alle ruimte om zich verder te ontwikkelen. Het is een sterk en mooi bedrijf met unieke producten. We zijn veel dank verschuldigd aan iedereen die zich voor Loyalis heeft ingezet. We blijven overigens wel verbonden: we hebben samenwerkingsovereenkomsten die zowel de klanten van Loyalis als de deelnemers van de pensioenfondsen ten goede komen.'

Al met al zit hier een trotse bestuursvoorzitter?
'Ik denk dat we als APG best iets trotser mogen zijn. Met name de 3.000 mensen die hier het werk doen. Uit ons mede­werker­sbetrokken­heidsonder­zoek komen punten die hoog scoren, maar ook dingen die aandacht vragen. Onze mensen willen bijvoorbeeld weten: waar stáát APG voor? Dat mogen we best wat meer naar buiten brengen, vind ik. Wij hebben alle kennis en data op pensioengebied in huis. Wij overzien als geen ander wat er kan gaan gebeuren. We zijn uitvoerder, maar daarnaast zijn we meer dan dat: we denken mee over alle facetten van de nieuwe contracten, van de hele opzet tot aan de uiteindelijke uitvoering. Daar dienen we de hele samenleving mee. Onze medewerkers zijn ook oprecht betrokken bij de deelnemers. Wat we precies doen is alleen nog te onzichtbaar. Als APG zichzelf meer laat zien, denk ik dat onze medewerkers ook makkelijker trots op hun werk kunnen zijn. Wat zij doen, doet er werkelijk toe. Of het nu de beleggers zijn of de medewerkers in het callcenter. Wij willen allemaal het beste voor de mensen die premie betalen en pensioen ontvangen. We zien het pensioen als meer dan alleen een financieel product. Het gaat over mensen en hun leven.'